De BASIS van WIJN: Etiketten lezen

De BASIS van WIJN: Etiketten lezen

with No Comments

Wijn-etiketten lezen is een van de lastigste dingen in de supermarkt. Dit komt door dat er (voornamelijk in Frankrijk) heel veel verschillende regels zijn. Door deze regels staat er bijvoorbeeld niet altijd een druivenras (bijvb. Chardonnay of Pinot Noir) op het etiket. In plaats daarvan staat het gebied waar de wijn is gemaakt op het etiket. In dit gebied mag dan volgens bijvoorbeeld de Franse regels alleen maar Chardonnay verbouwd worden. Volgens de Franse wijnmakers zou jij dan ook moeten weten om welk druivenras het gaat als alleen het gebied genoemd wordt. Vrij ingewikkeld allemaal, daarom hier een korte handleiding!

1. De naam van de producent/het merk

Op het etiket vind je altijd de naam van de producent of het merk dat de wijn uitgeeft. Voor beroemde merken is dit natuurlijk het belangrijkste en staat dit als grootste op de fles. Voor onbekendere merken is dit minder belangrijk en wordt de naam minder groot genoemd.

2. Oogstjaar (ook wel ‘vintage’ genoemd)

Als tweede is het oogstjaar meestal ook niet te missen. Het oogstjaar wordt ook wel ‘vintage’ genoemd. Het is het jaar waarin de druiven werden geplukt. Voor de meeste wijnen maakt het oogstjaar niet heel veel uit omdat ze toch zo snel mogelijk gedronken (dienen) te worden. Voor wijnen die wel bedoeld zijn om te ouderen maakt het oogstjaar juist wel heel veel uit, hieruit kun je namelijk opmaken of het een goed wijnjaar was of niet. Daarnaast moet je altijd even rekening houden met het verschil tussen de ‘oude wereld’ en de ‘nieuwe wereld’. Wijnen van het zuidelijk halfrond (nieuwe wereld) uit hetzelfde jaar zijn namelijk een halfjaar ouder.

Oude wereld vs. nieuwe wereld landen

Met de ‘oude wereld’ worden alle landen in Europa bedoeld. De meest bekende ‘wijnlanden’ in de oude wereld zijn natuurlijk Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië. Met de ‘nieuwe wereld’ worden landen buiten Europa bedoeld. Denk aan Zuid-Afrika, Australië, Nieuw-Zeeland, Californië, Chili en Argentinië. Er zijn een aantal verschillen tussen de ‘oude wereld’ en de ‘nieuwe wereld’. Het belangrijkste verschil tussen de ‘oude’ en de ‘nieuwe wereld’ is dat er in de ‘oude wereld’ heel veel regeltjes zijn die de wijnboeren in sommige opzichten beperken.

3. Het druivenras/geografische aanduiding

Op de meeste flessen wijn (vooral uit de nieuwe wereld) staat naast de merknaam en het oogstjaar ook het druivenras genoemd. Denk aan Chardonnay, Pinot Grigio, Merlot, Cabernet Sauvignon, etc. Dit is ook waar de meeste mensen (naast de vormgeving van de fles) hun keuze op baseren. Het druivenras staat echter niet altijd op de fles. Dit komt doordat wijnlanden in de ‘oude wereld’ eigen regels hebben. Door de regels mag er in een bepaald gebied bijvoorbeeld maar een soort druivenras (zoals Chardonnay) gebruikt worden. In zulke gevallen wordt soms alleen het gebied op de fles gezet, omdat ze verwachten dat de koper weet welke soort druif er in dat gebied verbouwd mag worden.

Geografische aanduidingen (GA)

Grofweg zijn de wijnen in oude wereld landen te verdelen in wijnen met een geografische aanduiding (GA) en wijnen zonder een geografische aanduiding. Met een GA wordt een bepaald gebied bedoeld waar de wijn groeit en gemaakt wordt. Het gebied (bodem, klimaat, etc) is namelijk van invloed op de druiven die er groeien en is daarmee vaak ook (deels) verantwoordelijk van de stijl, kwaliteit en smaak van de uiteindelijk wijn.

Wijnen binnen een GA worden daarnaast nog weer verdeeld over twee kwaliteitscategorieën: de BOB (Beschermde Oorsprong Benaming) en de BGA (Beschermde Geografische Aanduiding). De BOB-gebieden zijn (in vergelijking met de BGA-gebieden) de kleinste gebieden met de strengste regels. In deze gebieden mag je bijvoorbeeld maar een soort druivenras, zoals Chardonnay gebruiken. Daarnaast bepalen de regels welke wijnbouw- en wijnmaaktechnieken gebruikt mogen worden. De BGA-gebieden zijn vaak iets groter en hebben iets minder strenge regels. Voor de wijnmakers is dit iets makkelijker en kunnen ze bijvoorbeeld ook niet-traditionele druivenrassen gebruiken in blends.

Beide termen (BOB en BGA) vind je echter niet vaak terug op het etiket. Dit is omdat de producenten liever de traditionele termen gebruiken. In Frankrijk zijn dit bijvoorbeeld de Appellation d’Origine Controlee/Protegee (AOC) voor BOB-wijnen en Vin de Pays (VdP) voor BGA-wijnen. In Italië gebruiken ze Denominazione di Origine Controllata (DOC) voor BOB-wijnen en Indicazione Geografica Tipica (IGT) voor BGA-wijnen. Duitsland noemt de BOB-wijnen Pradikatswein/Qualitatswein en de BGA-wijnen Landwein.

Wettelijk vastgestelde kwaliteitsaanduidingen

Naast de Beschermde Geografische Aanduiding hebben ook de meeste landen hun eigen kwaliteitsaanduidingen.

Frankrijk

In de meeste delen van Frankrijk wordt de kwaliteit/stijl aangegeven aan de hand van de plek waar de druiven groeien. Dit wordt bijvoorbeeld in de Bourgogne gedaan. Deze gebieden lopen op vanaf Villages (gemeente/dorp), naar Premier Cru (kleiner gebied binnen gemeente/dorp) en Grand Cru (allerbeste gebied binnen gemeente/dorp) gebieden. Daarnaast wordt ‘domaine’ nog gebruikt om aan te geven dat de producent alleen druiven uit eigen wijngaard heeft gebruikt.

AC Bourgogne (de algemene streek)

AC Gevrey-Chambertin (villages-gemeente/dorp)

AC Gevrer-Chambertin Premier cru (kleiner gebied binnen gemeente/dorp)

AC Charmes-Chambertin Grand Cru (allerbeste gebied binnen gemeente/dorp)

In andere gebieden (zoals in de Bordeaux) wordt de kwaliteit en stijl aangegeven aan de hand van de chateaus waar de druiven groeien. Deze lopen op vanaf AC Bordeaux/AC Bordeaux Superieur (eenvoudigste/goedkoopste wijnen) naar Cru Bourgeois (grand cru classe-classering die aangevraagd kan worden voor 1 jaar) en daarna naar Grand Cru Classe (chateaus die heel vroeger de status ‘grand cru classe’ hebben gekregen). Daarnaast wordt ‘Grand vin’ gebruikt om aan te geven dat het de belangrijkste wijn van het chateau is. De term ‘chateau’ wordt daarbij gebruikt om aan te geven dat de druiven zijn geteeld op de eigen grond van het kasteel en niet zijn ingekocht. ‘Superieur’ betekend dat het om een wijn gaat met een hoger alcoholgehalte. (Saint-Emilion is een uitzondering op de regel in de Bordeaux. In Saint-Emilion volgen ze de classificatie zoals in de Bourgogne.)

Spanje

In Spanje word de stijl/kwaliteit bepaald aan de rijpingsperiode van wijnen. Van jong naar oud worden deze genoemd: Joven (geen verplichte minimale rijpingsperiode), Crianza, Reserva en Gran Reserva.

Duitsland

In Duitsland wordt er juist weer een hyrachie bepaald aan het suikergehalte van de druif op het moment van de oogst. Van het laagste naar het hoogste suikergehalte is dit: Kabinett, Spatlese, Auslese, Beerenauslese, Trockenbeerenauslese en Eiswein. Dit betekend niet dat het ook een zoete wijn is! Kabinett, Spatlese & Auslese kunnen ook prima droge witte wijnen zijn. Dit wordt dan vaak aangegeven met Grosses Gewachs of Erstes Gewachs.

Italie

In Italië gebruikt men vaak twee termen die de kwaliteit en stijl van een wijn aangeven: Classico en Riserva. Wijnen waarbij ‘classico’ op het etiket staat vernoemd komen vaak uit de beste delen van dat gebied. Wijnen waarbij ‘riserva’ genoemd wordt op het etiket heeft een hoger minimumgehalte aan alcohol en heeft minstens een bepaald aantal maanden gerijpt.